بهر حال تفاوتهاي بيشماري ميان ماهيان وجود دارد. از جمله اين تمايزها ميتوان به ساختارهاي متفاوت دهان ماهي ها اشاره كرد كه در پي تفاوهتهاي نحوه و نوع تغذيه آنها ايجاد شده است.
به عنوان مثال دهان ماهيان شكارگر در طول دوران طوري تكامل يافته كه بتوانند طعمه هاي نسبتا بزرگ را بدام انداخته و ببلعند. اين نوع از ماهيان معمولا طعمه را از سر آن گرفته و درسته فرو ميدهند.
برخي ماهي ها از همنوعان خود نيز تغذيه ميكنند مانند اسكار. اين ماهي در صورت شكار طعمه صرفنظر از نوع و اندازه آن را ميبلعد. البته اين عادت بد در برخي موارد هنگام بلعيدن لقمه ايي بسيار بزرگتر از دهانش حتي منجر به مرگ آن نيز ميشود!
برخي از ماهي ها دندان دارند و برخي فاقد دندان هستند. مثلا پيرانها( Piranha ) از روش بريدن و قطع كردن استفاده ميكنند از طرف ديگر پاكو( Pacu ) ?كه از خانواده همين ماهيست داراي دندانهاييست كه توان شكستن ميوها را نيز دارد.
به استثناي روش شكار و بلعيدن غذا بطور كلي نحوه گوارش? و هضم غذا در ماهيان يكسان است. همانطور كه بعدا بيشتر توضيح خواهم داد بعضي ماهي ها معده و روده هاي بزرگي دارند كه به همان اندازه توانايي هضم مقداري زيادي غذا را در هر وعده دارند و برخي ديگر همچون ****** وماهي Angel ?شكم كوچكي دارند بنابراين به همان نسبت بايد وعده هاي غذايي آنها بيشتر و در انداره هاي كوچكتر باشد.
غذاي بلعيده شده از معده به روده ها ميرود جاييكه عمل گوارش كامل شده و مواد غذايي جذب بدن ميشوند. نمكهاي صفرايي كه توسط كبد توليد شده اند در كيسه صفرا ذخيره شده و باعث خنثي شدن اسيد معده و حل شدن چربيها ميشوند. وجود برخي از اسيدها براي جذب ويتامينها ضروري است بهمين خاطر براي جلوگيري از آسيب ديدن كبد ماهي بايد از دادن ويتامين بدون اين اسيدها خودداري كرد. لوزالمعده نيز توليد آنزيمهايي ميكند كه باعث شكسته و جذب شدن كربوهيدراتها ميشوند.??
مواد غذايي و فوايد آنها
پروتئينها و مواد انرژي زا: پروتئينها از جمله مواد اصلي و ضروري براي رشد ماهيها هستند و بطور كلي قسمت بيشتر وزن آنها را تشكيل ميدهند اما در تهيه برنامه رژيم غذايي مناسب براي بيشتر ماهيها لزومي ندارد كه پروتئينها را در درجه اول اهميت قرار دهيم.
از طرف ديگر پروتئينها خود داراي تركيباتي چون آمينو اسيدها هستند كه در بدن ماهي از آنها براي ساختن آنزيمها و بافتهاي جديد استفاده ميشود. با اين وجود درجه نياز ماهي به پروتئينها و طبعا اهميت آنها در طي رشد و تكامل ساختار بدن ماهيها با توجه به منبع و شكل آماده سازي غذا متفاوت است. طبق تحقيقات به عمل آمده اكنون ميدانيم كه ماهيهاي ديگر و بطور كلي غذاهاي دريايي بهترين نوع غذا براي ماهيهاي آكواريمي هستند چراكه آمينو اسيدهاي موجود در آنها براحتي هضم و جذب ميشوند. به ياد داشته باشيد كه غذاهايي كه در درجه حرارت بالا تهيه شده اند خواص غذايي خود را از دست داده اند زيرا در آمينو اسيدها بر اثر گرماي زياد با مواد ديگر تركيب ميشوند و ديگر براحتي قابل جذب نخواهند بود.
ساختار بيولوژيكي ماهيها كارايي بسيار بالايي در تبديل غذا به بافتها دارد بهمين خاطر است كه ماهيها نسبت به ديگر حيوانات براي رشد به غذاي كمتري نياز دارند. بنابراين زياد غذا دادن به ماهي نتنها به هدر دادن منابع مالي و زماني است بلكه باعث آلودگي و كاهش كيفيت آب آكواريمها نيز خواهد شد. اين مسئله و استفاده بيرويه از مواد و داروهاي شيميايي بويژه بر اي كساني كه از ماهيهاي نواحي گرمسير استوايي نگهداري ميكنند حائض اهميت است.
پروتئين براي نوزاد ماهيها?????
نوزاد از تخم در آمده ماهي بسرعت رشد ميكند و به همان نسبت نياز به وعده هاي غذايي سرشار از پروتئينها و مواد معدني دارد. در زيستگاه وحشي آنها در طبيعت پروتئينها بطور خالص تقريبا 50 درصد وعده هاي غذايي آنها را تشكيل ميدهد. پس ما بايد سعي كنيم تا در زيستگاه مصنوعي آنها - يعني آكواريمها -? نيز اين مواد را در غذاي آنها بگنجانيم. هرچقدر كه ماهي از نظر سني و حجمي بزرگتر ميشود نياز آن به پروتئين كمتر ميشود بطوري كه 35 تا 40 درصد پروتين (در هر وعده)? براي ماهيهاي جوان بالغ كافي است.
چربيها و اسيدهاي چرب
وظيفه اصلي چربيها توليد انرژي براي فعاليتهاي عضلاني است تا پروتئينها صرف رشد بدني ماهي شوند گرچه كربوهيدراتها نيز ميتوانند به جاي چربيها عمل كنند. اگر رژيم غذايي مناسب براي ماهي تهيه شود بطوري كه انرژي لازم به آن برسد بدون چاق شدن ، ماهي رشد كامل خود را هم خواهد كرد. بخصوص كه ماهيهاي آكواريمي استعداد بيشتري براي چاق شدن دارند زيرا براي بدست آوردن غذا انرژي زيادي صرف نميكنند.
رنگدانه هاي كاروتنويد
رنگدانه هاي كارتنويد كه در چربي حل ميشوند (كاروتين و زانتوفيليس) باعث رنگ بخشيدن به پوست ، گوشت و تخمهاي بسياري از ماهيها هستند. من مقاله اي خواندم كه حاكي از اهميت ويژه غذايي اين رنگدانه ها نيز بود.
حتي يكي از عوامل كه در بقاي تخمهاي لقاء يافته و خارج شدن لارو از آنها تاثير دارد تمركز همين ذرات در نطفه تخم و رژيم غذايي ماهي ماده قبل از تخم ريزي است. همچنين ذرات كاروتنويد بنوعي وظيفه محافظت از غشاء بسيار نازك و ديگر قسمتهاي حساس تخمها را دارند. فراموش نكنيد كه در صورت وجود رنگدانه هاي كاروتنويد در غذاي ماهي بايد مقدار ويتامين E و آنتي اكسيدان ها را نيز افزايش داد.
?نكته اساسي ديگري در ضمينه غذاي ماهي بايد به آن توجه كرد اينست كه مقدار نامناسب برخي از مواد معدني و آمينو اسيدها و ويتامينها در برنامه غذايي ماهي ميتواند منجر به بروز آب مرواريد و در نهايت كوري ماهي شود كه مشكل بسياري از علاقه مندان به نگهداري ****** است. آنها معمولا شكايت ميكنند كه حاله سفيد ابر مانندي بر روي چشم ماهي ظاهر شده و غالبا آنرا اشتباها نوعي انگل تصور ميكنند و سعي ميكنند كه آنرا با داروها و آنتي بيوتيكهاي مختلف درمان كنند. در صورتي كه حاله سفيد همان آب مرواريد است كه بر اثر سوء تغذيه ايجاد شده.
در آخر بايد بگويم نمونه يك برنامه غذايي متنوع و مقوي كه كليه مواد مورد نياز ماهي را به آن ميرساند ميتواند شامل مواد زير باشد:
ميگوي آب شور ، گوشت تازه ماهي بصورت ريز ريز شده ، جلبكهاي دريايي ، گوشت قلب گاو كه چربيها و رگها و اضافات آن كاملا جدا شده باشند. همچنين اضافه كردن سبزيجات به غذاي آماده سودمند خواهد بود.
براي داشتن ماهي اي سالم و تندرست تغذيه صحيح و مكفي همان اندازه اهميت دارد كه كيفيت آب در سلامت آن موثر است.غذاهای خشک و آماده :
این غذاها بطور معمول در همه آکواریوم فروشی ها فروخته میشه . معروف ترین اونها پولکی هست که در رنگهای مختلفی عرضه میشه . نکته ای که باید بدونین این هست که ترکیب اصلی تمام این غذاها یکی هست و رنگها نباید شما رو گول بزنه که رنگ قرمز یا سبز متفاوت هستن با هم و یا ارزش تغذیه ای اونها متفاوته . این غذاها مناسب برای ماهی هایی هستن که در سطح آب و لایه های میانی شنا میکنن و زیاد نباید به ماهی ها داده بشه . مثل ماهی های زنده زا , گوپی ها و مولی ها و دم شمشیری ها و ماهی های همه چیز خواری مثل ماهی های طلایی . ترکیب اصلی این غذا از پودر ماهی و تخم مرغ و آرد جو هست و فقط شکم سیر کنه برای ماهی ها و ارزش غذایی چندانی نداره مخصوصن انواع ایرانی اونها . اما در بین این غذاها غذای تترا هست ( تصوير بالا ) که بهترین غذای خشک ماهی های آکواریوم به حساب میاد هم از نظر مواد غذایی خیلی مغذیه و هم اینکه حاوی آنتی بیوتیک هست و مانع از بیمار شدن ماهی ها میشه . در ساخت این غذا از حرارت ملایم استفاده شده و همچنین ویتامینهای مورد نیاز برای ماهی ها هم بهش اضافه شده . ترکیب اصلی اون از گوشت و جلبک ها و میگو و صدف و انواع ویتامینها و اسیدهای چرب هست و برای تمام انواع ماهی ها یک غذای ایده آل به حساب میاد.انواع دیگه غذاهای خشک که برای ماهی ها خیلی خوبه میشه از مغز میگو یا آگارآگار نام برد . این غذا بصورت پودر و به رنگ نارنجی تیره فروخته میشه و باعث پر رنگ شدن و سر حال شدن ماهی ها و تولید مثل بیشتر و بهتر اونها میشه . از این غذا هفته ای فقط یکبار باید استفاده بشه و در واقع یک غذای مکمل و تقویتی هست . با تشکر از


کرم فشرده یا کرم توبیفکس Tubifex هم یکی از غذاهای خوب برای ماهی هاست . این غذا بصورت مکعب مربع های کوچک درست شده و کرم های ریز رو بصورت فشرده و خشک شده در آوردن و موقع غذا دادن با دست باید اونها رو تکه کرد و به ماهی ها داد . هفته ای دو بار مناسبه برای ماهی ها چون چربی این غذا زیاده و باعث چاق شدن ماهی ها میشه .


کرم خونی یا Bloody Worm خشک شده هم غذای خیلی خوبی برای بیشتر ماهی هاست و ماهی ها علاقه زیادی به خوردن اون دارن . پروتئین و فیبر این غذا به نسبت غذاهای دیگه بالاتره . این غذا در واقع لارو نوعی پشه بنام Chironomid هست که به رنگ قرمزه و اصطلاحن بهش کرم خونی گفته میشه .

گرانول ها
غذای خشک متداول بعدی , گرانول ها هستن که غذایی مناسب برای ماهی های بزرگ و ماهی های همه چیز خوار و ماهی هایی هستن که در عمق آب زندگی میکنن مثل گربه ماهی ها و ماهی های طلایی . این غذاها بخاطر سنگین بودن به کف آکواریوم فرو میرن و ماهی های کف آبی از اونها تغذیه میکنن . ترکیب این غذاها اغلب از دل گاو و اسفناج چرخ کرده و آرد سویا هست که بصورت خشک عرضه میشه و ارزش غذایی نسبتن خوبی داره اما دائم نباید به ماهی ها داده بشه چون موجب چاقی ماهی ها میشه .


غذاهای منجمد : بخش اصلی غذاهای ماهی رو تشکیل میده . معروفترین این غذاها کرم خونی منجمد هست که بصورت بسته های 24 تایی در بازار فروخته میشه و بصورت قرص های مکعبی شکل از لاروهای ریز و قرمز رنگ یخ زده هست که مملو از پروئین هستن . این غذا برای تمام انواع ماهی ها عمومیت و ضرورت داره و هفته ای 4 بار پیشنهاد میشه و در سلامت و رشد ماهی ها واقعن موثره و تمام ماهی ها این غذا رو با ولع عجیبی میخورن . البته نوع خشک این غذا هم هست اما نوع منجمد اون برتری داره به نوع خشک .
- نوع متداول و عمومی غذاهای منجمد دست ساز که آکواریومیست های حرفه ای تهیه میکنن , مخلوطی شامل میگوی گوشتی یا میگوی معمولی خوراکی و دل گاو یا گوسفند و اسفناج و سبوس گندم و ژلاتین هست که یک غذای ایده آل برای تمام ماهی های آکواریومی و مخصوصن ماهی های گوشتخوار به حساب میاد . حتا میشه این غذا رو بطور دائم به ماهی ها داد و غذای خشک رو حذف کرد . تمام ماهی های آکواریوم این غذا رو دوست دارن و میخورن . طرز تهیه اون به این صورت هست که :
مواد لازم :
- دل گاو یک عدد یا دل گوسفند 4 عدد .
- برگ مغز اسفناج نیم پز شده 100 گرم .
- میگوی گوشتی خوراکی 4 عدد .
- سبوس گندم و آرد سویا 4 , مجموعن قاشق غذا خوری .
- ژلاتین خوراکی مخصوص شیرینی پزی , یک ورق یا 2 قاشق غذاخوری پودر شده .
- پودر سیر , پنج گرم .
طرز تهیه :
گوشت لخم دل گاو یا گوسفند که قبلن رگ و چربی های اونو کامل گرفتین به همراه میگو که قبلن پاک کردین و شستین و مقداری برگهای مغز اسفناج که ساقه هاش رو قبلن جدا کردین و دور ریختین و به مدت 5 دقیقه در مقدار خیلی کمی آب پختین , در چرخ گوشت , چرخ میکنین . بهتره این مواد له نشن و بافتهاشون زیاد له نشه چون ماهی ها اونها رو بهتر میخورن . حالا آرد سویا و سبوس گندم رو به مخلوط گوشت اضافه کرده و خوب به هم میزنیم . یک ورق ژلاتین یا 2 قاشق غذاخوری پودر ژلاتین رو در مقدار کمی آب جوش حل میکنیم و بعد از کمی سرد شدن به مخلوط اضافه میکنیم و خوب قاطی میکنیم و بعد اونو روی کیسه فریزری پهن میکنیم به نازکی لواشک و در فریزر قرار میدیم . هر بار موقع غذا دادن به ماهی ها , به مقدار مورد نیاز جدا میکنیم و به ماهی ها میدیم . بهتره قبل از دادن به ماهی ها یک قطره مولتی ویتامین که از داروخونه تهیه کردین هم روی اون وعده غذایی بچ***********ن . این غذا رشد و سلامت ماهی ها رو به شکل عجیبی بالا میبره و بهترین غذا برای ماهی ها به حساب میاد ولی باید اونقدری داده بشه که سریع خورده بشه و در کف آکواریوم باقی نمونه و باعث آلودگی آب نشه . میشه کمی هم به این غذا پودر سیر اضافه کرد .
- غذای منجمد بعدی ماهی کیلکا هست . این ماهی ها رو در بسته بندی های آماده از فروشگاه های پروتئینی میتونید تهیه کنید و مورد مصرف اون فقط برای ماهی های گوشتخوار مثل اسکار و پیرانا هست که به صورت تکه های کوچک باید خرد کرد و به ماهی ها داد .

- غذاهای زنده : غذاهایی هستن که ماهی ها اونها رو شکار میکنن و یا باید عمل آوری یا زنده بشن . این غذاها انواع مختلقی دارن :


طرز تهیه آرتمیا : معروف ترین نوع غذاهای زنده که آکواریومیست های حرفه ای برای غذا دادن به ماهی و یا پرورش بچه ماهی ها و لارو ماهی ها ازش استفاده میکنن , میگوی نمکی یا آرتمیا یا تخم میگو یا ناپلیوس هست . آرتمیا خرچنگ کوچکی هست که بیشتر از 4 میلیمتر نیست و در آبهای خیلی شور زندگی میکنه و در ایران هم در دریاچه ارومیه ساکنه و صادرات تخم میگوی آرتمیا که به نام Urmiana معروف هست , سود خیلی سرشاری داره و هر کیلو از اون در بازارهای جهانی چند صد دلار قیمت داره . تخم میگو , خیلی ریز و به رنگ قهوه ای روشن هست و نکته جالبش اینه که بصورت خشک و پودر هست و سالها میشه اونو نگهداشت . قبل از مصرف باید اونو عمل آورد یا زنده یا Hatch کرد . برای اینکار به لوازمی نیاز دارین و همچنین مخزنی به نام Incubator ! طرز تهیه انکوباتور به روش بسیار ساده رو در زیر می نویسم . ابتدا لوازم مورد نیاز :
- بخاری اتوماتیک .
- سنگ هوا .
- بطری آب معدنی به رنگ شفاف یک و نیم تا 2 لیتری .
- نمک طعام یُد دار یا نمک خالص دریایی 15 تا 20 گرم معادل یک قاشق و نیم غذا خوری .
- آب جوشانده و سرد شده .
- یک pH سنج برای تعیین pH 8.5 .
- یک شلنگ به طول یکمتر .
- پمپ هوای کوچک .
- لامپ کم مصرف از نوع مهتابی یا لامپ مهتابی کوچک .
- چسب آکواریوم برای آب بندی لوله ها .
در شکل زیر Cyst های میگوی آرتمیا یا کیست های اون رو میتونید مشاهده کنید . سمت راست در اندازه معمولی و سمت چپ بزرگ شده توسط میکروسکپ .
ابتدا بطری آب معدنی رو کاملن شسته و با آب داغ ضد عفونی میکنید . بعد اونو وارونه میکنید و انتهای اونو میبرید و دور می اندازید . حالا وسط درب بطری رو بوسیله میخ داغ سوراخ میکنید و شلنگ هوا رو از داخلش عبور میدین . معمولن شلنگ هوا باید به اندازه یک تا 2 سانتیمتر در داخل بطری قرار بگیره . حالا با کمک چسب آکواریم شلنگ و درب بطری رو آب بندی میکنید و صبر میکنید تا کاملن خشک بشه و بعد مقداری آب داخل بطری میریزین و امتحان میکنید تا ببینید نشتی میده با نه ؟ حالا انتهای بطری رو از طرفین بوسیله میخ داغ دو سوراخ کوچک میکنید و ازش طنابی عبور میدین و اونو بعنوان حلقه نگهدارنده ظرف قرار میدین و ظرف رو بوسیله اون بصورت وارونه آویزون میکنید .
نمک طعام رو با آب مخلوط میکنید و در مخزن میریزید و توسط pH سنج اونو اندازه گیری میکنید و میزان اونو روی 8.5 قرار میدید . حالا به مدت 2 ساعت پمپ هوا رو روشن میکنید تا نمک کاملن با آب مخلوط بشه و آب هم از اکسیژن غنی . بعد از دو ساعت بخاری رو روی دمای 28 درجه تنظیم میکنید و داخل ظرف قرار میدین و مهتابی رو هم روشن میکنید بطوریکه ظرفتون بطور کامل روشن بشه و عمل انکوباسیون آغاز میشه ! اهمیت نور دهی برای این هست که حتا از اولین ساعت های خیس خوردن تخم ها , تابش نور باعث شکفتگی بیشتر و سریعتر تخم ها میشه ! بعد از 5 تا 10 ساعت جریان هوا رو قطع میکنید و صبر میکنید تا جریان آب آروم بشه . حالا تخم هایی که عمل نیومدن یا فاسد شدن , روی سطح آب قرار میگیرن . با یه توری ریز اونها رو میتونید از سطح آب جمع کنید و دوباره پمپ هوا رو روشن کنید . بعد از 20 تا 36 ساعت میگوها از تخم در میان و شروع به شنا کردن میکنن . اندازه اونها کمتر از یک میلیمتر هست .
در این موقع با قطع جریان هوا و ته نشین شدن پوسته ها , بوسیله پیپت و یا سرنگ میتونید به راحتی نوزادان میگو رو جمع آوری کنید . بهترین روش این هست که ظرف رو در کنار منبع نور قرار بدین بطوریکه نیمی از ظرف تاریک باشه و نیم دیگه روشن . نوزادان میگو به سمت نور جذب میشن و به راحتی میتونید اونها رو بگیرید . نکته مهم در تغذیه از آرتمیا این هست که برای لارو ماهی ها نوزادان باید حتمن تازه باشن و نباید بیش از 30 ساعت از شکفتن اونها گذشته باشه چون هم سخت تر میشن و هم ارزش غذاییشون کمتر میشه ! عوامل مهمی که در شکفتن بیشتر تعداد تخمها اثر میذاره ثابت بودن دما و اکسیژن آب و خالص بودن نمک و مقدار اون در حد 15 تا 20ppt و نور دهی مناسب و همچنین نوع تخم هاست .


طرز تهیه انفوزوئر : انفوزوئرها موجودات تک سلولی و جزو تاژکداران هستن که برای پرورش و تغذیه نوزادان بعضی از انواع ماهی ها که قادر به تغذیه از غذاهای متداول نیستن مثل گورامی ها , مفیده . چون بعضی از انواع نوزادان ماهی به صورت لارو هستن و نمیتونن تا مدتی از غذاهای زنده و یا خشک تغذیه کنن و بهتره به اونها انفوزوئر داده بشه . برای تهیه انفوزوئر کافیه یک ظرف شیشه ای رو از آب پر کنین و جلوی پنجره و در مقابل تابش نور مستقیم خورشید قرار بدین و چند تکه کاه گندم در داخل آب بندازین . بعد از چند روز موجودات ذره بینی بسیار ریزی در آب پیدا میشن که بهترین غذای لاروهای ماهی ها به حساب میان .

- ماهی های زنده , بعنوان بخش دیگه ای از غذاهای زنده بکار برده میشن مخصوصن برای ماهی های گوشتخوار . استفاده از گوپی های وحشی یا کامبوزیا یا ماهی های ریز و کوچک رودخونه ای متداول ترین غذاهای زنده هستن .

نکته !! بعضی آکواریومیست ها تعداد زیادی ماهی ریز رو در آکواریوم ماهی های گوشتخوار میریزن که این اشتباه بزرگیه ! چون تعدادی از اونها خورده میشن و باقی توسط ماهی ها کشته و زخمی میشن و باعث خراب شدن و فساد آب و ایجاد بیماری میشه ! بهتره هر بار فقط چند عدد ماهی در آب بریزید .


- دافنی : دافنی ها موجودات ریز بی مهره ای هستن که در آب های راکد و استخر پارکها و هر جایی که آب وجود داشته باشه دیده میشن مخصوصن بیشتر در فصل گرما . کافیه با یک تور پارچه ای خیلی ریز اونها رو شکار کنین . پرورش دافنی ها هم خیلی ساده ست و توی یک ظرف شیشه ای آب , مقداری کود حیوانی و یا عصاره گیاهان آبی رو میریزن و دافنی ها سریع زیاد میشن . هر چند تغذیه از دافنی این اواخر منسوخ شده چون هم باعث بیماری روده ای در ماهی ها میشه و هم ممکنه ناقل انگل به ماهی باشه !


- کرم های خاکی , هم جزو غذاهای مورد علاقه بیشتر ماهی ها و مخصوصن ماهی های گوشتخوار هستن . بهتره کرم های خاکی کوچک رو انتخاب کنین تا کرم درشتی رو با قیچی خرد کنین . قبل از تغذیه با کرم خوبه بدنشون رو زیر شیر آب بشورید و بعد لای یک پارچه تمیز در یخچال به مدت 24 ساعت قرار بدین و بعد برای تغذیه ماهی بکار ببرین .
غذاهای گیاهی : بعضی از انواع ماهی ها هستن که به غذاهای گیاهی برای سرحال بودن نیاز دارن ! به این ماهی ها باید بطور متناوب غذاهای گیاهی در کنار غذاهای دیگه داد . بهترین مکمل های غذایی گیاهی که بیشتر ماهی ها دوست دارن اسفناج و کاهو هست . ماهی های زنده زا مثل مولی ها و دم شمشیری و یا سیلور دالر و گربه ماهی ها باید هر از گاهی با غذاهای گیاهی تغذیه بشن . بهتره از برگهای مغز اسفناج استفاده بشه و اونها رو نیم پز کرد و بعد به ماهی ها داد . همینطور کاهو رو هم میتونید نیم پز کنید و به ماهی ها بدین و یا برگهای لطیف کاهو رو خشک کنید و به صورت پودر شده به ماهی ها بدین . بعضی انواع ماهی ها مثل سیلور شارک از نخود فرنگی پخته و پوست کنده لذت میبرن و هفته ای یکبار خوبه بهش داده بشه ! اما نوع آماده غذاهای گیاهی هم در بازار وجود داره که بصورت قرص هست و خیلی برای ماهی ها مناسبه . میتونین روزانه 2 تا 3 قرص رو استفاده کنید برای شادابی ماهی ها . این قرص ها حاوی جلبک و ویتامینهای مورد نیاز ماهی های گیاهخوار هستن .
در کل برنامه غذایی ای که باید برای ماهی ها بکار برد خوبه متنوع باشه ! یعنی در طول هفته باید از چندین نوع غذا استفاده کنید تا ماهی ها همیشه سلامت و شاداب باشن . بهتره در هفته فقط 2 تا 3 وعده از غذای خشک استفاده کنید و باقی وعده ها رو از غذای منجمد یا زنده . یکروز در هفته حتمن باید به ماهی ها گرسنگی بدین . این برای تمام ماهی ها یک امر واجبه . گرسنگی یکروزه برای ماهی ها مانع از بیمار شدن و چاقی و جمع شدن چربی در کبد شون میشه . البته به استثناء بچه ماهی ها !!!! یعنی 6 روز هفته رو به ماهی ها غذا بدین به این صورت که یکروز غذای خشک , فردا غذای منجمد پس فردا غذای خشک یا زنده و دوباره منجمد و آخر هفته هم گرسنگی ! در موقع غذا دادن به ماهی ها باید توجه کنید که به اندازه و کم به ماهی ها غذا بدین . آکواریومیست های حرفه ای روزانه یکبار به ماهی ها غذا میدن و اونقدری میدن که غذا در عرض 3 – 4 دقیقه خورده بشه و چیزی باقی نمونه . بهتره ماهی ها قبل از سیر شدن بطور کامل غذاشون تموم بشه تا همیشه شاداب بمونن . اگر از غذا دادن به ماهی ها لذت میبرین بهتره در روز 2 وعده بهشون غذا بدین اما در وعده های کم . دقت کنید که زیاد غذا دادن باعث خورده نشدن غذا و جمع شدن در کف آکواریوم میشه و باعث ایجاد گاز متان و آمونیاک میشه و آب رو فاسد میکنه . پس توجه کنید غذا دادن ماهی ها رو به دست افراد نا آگاه نسپارید و از غذا دادن زیاد خودداری کنید . اگر میبینین ماهی ها نوع خاصی ار غذا رو نمیخورن , غذا رو عوض کنین .
-------------------------------------------------------------------------------------------------
غذا های زنده:عموما" این نوع غذاها شامل جانداران زنده ای هستند که به دلیل کیفیت بالایی که دارند به همان صورت زنده مورد مصرف ماهی ها قرار میگیرند این غذا ها دارای دامنه ی بسیار گسترده ای هستند ومنشاء گیاهی وجانوری را در بر میگیرند وبه دو بخش غذا های زنده ی گیاهی وغذاهای زنده ی جانوری تقسیم میشوند همچنین این غذا ها را میتوان از نظر منشاءمکانی نیز تقسیم بندی کرد که به دو بخش غذاهای زنده ی آبزی وغذاهای زنده ی خاکزی تقسیم میشوند.دسته ی اول همانطور که از نامشان پیداست منشاء آنها آب است ودسته ی دوم منشاء آنها محیط های خشکی است. در یک دسته بندی کلی میتوان جانوران آبزی مورد مصرف ماهیها را به پنج دسته تقسیم بندی کرد 1_روتیفرها 2_ کرمها :که بهترین آنها توبیفکس میباشد3_ نرم تنان4_ سخت پوستان 5_ حشرات .اکنون به برخی از نمونه های غذا های زنده ی آبزی که در میان آکواریوم داران رایج است میپردازم .1- آرتمیا 2- انفوزوئرها3- پشه ولارو پشه 4- کرم توبیفکس5- کک آبی یا دافنی6-کرم خونی 7- سیکلوپس8- روتیفر9- کرم شیشه ای.

آرتمیا:
کوچکترین میگوی آب شور است که تخم آن به صورت گشوده شده یا کپسول زدایی شده مورد مصرف ماهی ها قرار میگیرد که یکی از بهترین وباکیفیت ترین غذا هاست .

نحوه ی تهیه:
تخم آرتمیا را میتوانید به صورت معمولی با رنگ قهوه ای به راحتی از مغازه های آکواریومی تهیه کنید .همانطور که گفته شد تخم آرتمیا را باید به صورت گشوده شده مورد استفاده قرار دهید برای تخم گشایی باید آنها را در آبی با شوری 20 تا 30 قسمت در 1000 در دمای 24 تا26 درجه ی سانتی گراد قرار دهید .توصیه میشود برای این کار از یک بطری ودر صورت حجم بالای تخم ها از ظروف بزرگتر استفاده شود.هوا دهی به وسیله ی سنگهای هوا ضروری است پس از 48 یا 24 ساعت تخم های گشوده شده ی ریزی را خواهید دید. این نوع تخم های میگو برای بچه ماهی های ریز ویا گونه های کوچکی همچون تتراها مناسب است .

انفوزوئرها:
جانداران تک سلولی ویژه ی تغذیه ی لاروهای بسیار ریزی هستند که حتی نمیتوانند از تخم آرتمیا نیز تغذیه کنند مانند داینوها وتتراها .

نحوه ی تهیه:
به راحتی میتوانید آنها را در آبهای دارای مواد عالی سریعا" یافت کنید انفوزوئرها به روش تقسیم دو تایی افزایش می یا بند. وجود مواد عالی وتابش نور خورشید الزامی است .

پشه ولارو پشه :
پشه ها اگر چه از موجودات خاکزی به شمار میروند اما برای تولید مثل نیازمند محیط های آبی هستند .

نحوه ی تهیه :
در اطراف محیط ها ی آبی یافت میشوند ووابستگی مستقیمی به این نوع محیط ها دارند همچنین میتوانید آن ها رادر آبهای راکد وبدون تلاطم ویا حتی گودالهای کوچک آب نیز پیدا کنید افرادی که قصد استفاده از لارو پشه را دارند باید توجه داشته باشند که پیش از آنکه این لاروها به پنج میلیمتر برسند اقدام به صید آنها کنند .

کرم توبیفکس:
کرمهای قرمز رنگ نخی شکلی هستند .

نحوه ی تهیه :
در آبهای راکدوآلوده ی مملوء از مواد عالی حاصله از فاضلابها با بسترهای ماسه ای ویا گلی ویا در رودخانه های کم آب باتلاقی یافت میشوند گونه ی مورد مصرف این نوع کرمها
tubifex rivulorumاست که سه تا سه و نیم سانتی متر طول دارد .حتما" قبل از مصرف به خوبی آنها را با آب شیر شست و شو دهید.
کرم خونی:
/نحوه ی تهیه.این کرمها را به راحتی در آبهای راکدی همانند برکه ها یا گودالهای کوچک میتوانید پیدا کنید همچنین میتوانید آنها را در حوضهای منازل قدیمی به راحتی مشاهده کنید حتما" آنها را به خوبی با آب شست وشو دهید .

کرم شیشه ای :
این کرمها دارای جثه ی بزرگی هستند به همین دلیل قبل از استفاده به خوبی با آب شست وشو داده و قطعه قطعه کرده وفقط برای ماهی های بزرگ ودرشت گوشتخوار مورد استفاده قرار دهید .

کک آبی یا دافنی:
به راحتی از طبیعت قابل تهیه بوده وهمچنین در منازل به راحتی تکثیر و پرورش میشود.

نحوه ی تهیه :
برای تکثیر آنها جهت مصارف آکواریومهای خانگی یک ظرف پلاستیکی را که شفاف باشد از آب پر کرده ویک عدد برگ کاهو در آن قرار دهید وتکه سنگی جهت قرار گرفتن کامل برگ کاهودر آب قرار داده.قرار دادن سنگ هوا ضروری است .درجه ی حرارت باید 20تا 15 درجه ی سانتی گراد باشد.توجه داشته باشید که در هر هفته فقط 2یا 3وعده ی غذایی ماهی ها را شامل میشود زیرا استفاده ی بیش از اندازه از این غذاباعث شل شدن مدفوع و سفید شدن آن میگردد.

سیکلوپس:
طولشان حدودا" 3 میلیمتر است وجزء سخت پوستان به شمار می آیند همچنین از فیتوپلانکتونهاوزئوپلانکتونها تغذیه میکند.

نحوه تهیه:
در اوایل بهار درآبهای راکد و آلوده همانند باتلاقها دیده میشود.

روتیفرها :
موجوداتی هستند پرسلولی که غذای بسیار خوبی محصوب میشوند .

نحوه ی تهیه:
مقداری آب جوشیده را در ظرف بزرگی که حاوی مقداری علف خشک ویا کاه میباشد بریزید وچند روز به همان صورت باقی گذارید بعد از چند روز تعداد زیادی از این موجوداترا خواهید دید .

{{{اکنون به معرفی دو نوع از غذا های زنده ی خاکزی میپردازیم}}}
1-کرم خاکی:
نحوه ی تهیه : به راحتی از بستر گلها ویا توده های کود گیاهی جمع آوری میشود پس از شست و شو با آب میتوانید به صورت تکه های بزرگ برا ماهی های درشت ومولد استفاده کنیم یا به صورت ریز ریز شده برای ماهی های کوچکتر مورد استفاده قرار دهید از مصرف کرم های مرده که به احتمال زیاد توسط آفتکش کشته شده اند جدا" خودداری کنید .

2- کرم سفید:
کرم های نخی شکل سفیدی به طول 2تا3 سانتی متر هستند که در خاک کود زندگی کرده وبه راحتی قابل تکثیر میباشند . پرورش این کرم ها در کشور ما در کارگاه شهید بهشتی واقع در کنار سد سنگر در نزدیکی شهر رشت برای تغذیه نوزاد ماهیان مورد استفاده قرار میگیرد تجارت جهانی این کرم نشان دهنده ی ارزش بالای غذایی آنهاست .

نحوه ی تهیه:
جعبه های چوبی به ارتفاع 7تا 10 سانتی متر از خاک حاوی نیمی کود گیاهی ونیمی خاک اره به صورت مخلوط پر کنید و در پوشی جهت تامین رطوبت خاک تهیه کنید مولدین تهیه شده را در جعبه قرار داده ودما را در 18 تا 20 درجه ی سانتی گراد قرار دهید. غذای مطلوب برای آنها سیب زمینی و هویج و آرد گندم است .مواد غذایی آماده شده را پس از پختن سرد کرده ودر جعبه بریزید برای شکار آنها از همی روش تغذیه استفاده کنید این کرم ها نسبتبه گرما حساس ونسبت به سرما مقاوم اند.

<<<
غذا های غیر زنده >>>

این نوع غذا ها اگرچه نام غیر زنده را با خود به همراه دارند اما منشا" گیاهی وجانوری را دارا میباشند.شامل:
پودر-پلت-غرص-گرانول یا دانه دانه-پولکی یا پوسته ای وانواع دیگر را نیز شامل میشود.این غذا ها خود به دوگروه غذا های خشک و غذا های مرطوب تقسیم بندی میشوند و گروه سومی نیز به نام نیمه مرطوب وجود دارد به هر حال در یک دسته بندی دقیق سه گروه را میتوان دید .1-غذا های خشک:درصد آب موجود در این غذاها کمتر از 15 درصد میباشد 2-غذا های مرطوب : همانطور که از نامشان پیدا است آب زیادی با خود به همراه دارند وبه صورت آبکی وآب دار مورد مصرف ماهیان قرار میگیرند درصد وزنی آب موجود در این غذاها 50 تا 60 درصد است .غذا های نیمه مرطوب:این غذاها دارای 30 تا50 درصد آب میباشند ونمیتوان آنها را جزء غذاهای خشک یا مرطوب به حساب آورد.

نکات مهم:

همانطور که گفته شد تمامی غذاهای غیر زنده منشاء گیاهی یا جانوری دارند که شما به عنوان یک آکواریم دار باید به آن توجه کنیداین است که چه غذایی با چه منشاء یی برای چه نوع ماهی مورد مصرف قرار میدهید مسلما"شما نمیتوانید یک غذای خشک با منشاء گیاهی را برای ماهی های گوشتخوار مورد استفاده قرار دهید همچنین به درصد مواد غذایی تشکیل دهنده ی این نوع غذاها توجه کنید بسته به جثه ی ماهی هایتان اندازه ی ذرات غذا مهم میباشد هر شکلی از این غذاها دارای درجه بندی از نظر اندازه است نکته ی قابل توجه دیگر زمان غوطه وری غذاهای خشک میباشد این غذاها پس از لحظاتی که در سطح آب قرار میگیرند به سرعت ته نشین میشوند در این زمان مواد غذایی با منشاء جانوری پس از دقایقی که در کف مخزن قرار گرفته تغییر رنگ داده وسفید میشوند ودیگر جذابیتی برای ماهی هایتان ندارد .نکته ی بسیار مهم دیگر در مورد غذاهای خشک تاریخ تولید وانقضای آنها میباشدزیرا اگر تاریخ انقضای آنها گذشته باشد باعث ایجاد بیماری های ویروسی وقارچی میگردد .
رژیم های غذایی:

رژیم های غذایی ماهیان به سه دسته تقسیم میشود 1-
ماهی های گوشتخوار2-ماهی های گیاه خوار3-ماهی های همه چیز خوار.ماهی های گوشتخوار: به ماهی هایی گفته میشود که دوست دارند از مواد گوشتی و پروتئینی استفاده کنند وباید غذای مورد استفاده ی آنها دارای 20تا30 درصد پروتئین باشدمانند ماهی های سیچلاید-اسکار-نایف و... نکته ی قابل توجه در مورد ماهی های گوشتخوار روده های کوتاه آنها است ودر نتیجه فرصت و اجازه ی تولید ویتامینها را به باکتری های داخل دستگاه گوارش ماهی را نمیدهد بنابر این باید مواد غذایی از نظر پروتئین وویتامین غنی باشند .ماهی های گیاه خوار:ماهیان گیاه خوار ماهیانی با تمایل به تغذیه از رژیم های غذایی سرشار از مواد گیاهی میباشند . مانند گلدفیش ها-گورامی ها -پنکوسی ها و... دقت داشته باشید که درصد هیدرات کربن یا قند در رژیمهای غذایی این ماهی ها بالاتر میباشد .ماهی های همه چیز خوار:به ماهی هایی گفته میشود که دارای رژیم غذایی مشخصی نیستند مانندکت فیشها-کوریدوراسهاولوچ ها از این دسته اندواز جلبک هاوگیاهان عالی آبزی ویا پس مانده های غذایی با منشاء جانوری وهمچنین غذا های دانه ای و... تغذیه میکنند.
البته توجه داشته باشید که اگر به ماهی گیاه خوار گفته میشودیا گوشتخوار نباید تصور کرد که فقط آن ماهی از مواد گیاهی یا مواد گوشتی تغذیه میکندمسلما"واژه ی گیاه خوار یا گوشتخوار مبین آن است که این ماهی رژیم های غذایی گیاهی یا گوشتی را ترجیح میدهد .به هنگام تغذیه توجه به سن وجثه ی ماهی از اهمیت بسیار ویژه ای برخوردار است برای مثال یک ماهی در ابتدا ی مرحله ی لاروی از فیتوپلانکتون ها که یک غذای گیاهی است تغذیه میکنند ودر مراحل بعدی رشد رژیم های غذایی به سایر موجودات آبزی کوچک و بزرگ ویا حتی گیاهان عالی آبزی قابل تغییر خواهد بود همچنین توجه به رفتار های تغذیه ای از اهمیت بالایی برخوردار است شناخت هر چه بیشتر رفتارهای تغذیه ای به سلامت ماهی هایتان کمک خوبی خواهد کرد در واقع شما باید رفتارهای تغذیه ای ماهی هایتان در طبیعت ودر آکواریوم مورد بررسی قرار دهید.گرچه شاید بسیاری از غذا های طبیعی مورد استفاده ی ماهی ها درطبیعت در مخازن آکواریومی در دسترسشان نباشد اما شناخت شما از عادت غذایی ماهی در انتخاب درست غذا کمک شایانی خواهد کرد وقتی شما بدانید که یک ماهی در طبیعت بیشتر از حشرات تغذیه میکند مسلما" در رژیم غذایی آنها در آکواریوم غذا های زنده را از این نوع انتخاب کرده ویا غذاهای خشکی را که منشاء جانوری با درصد پروتئین بالا داشته باشند تهیه خواهید نمود .علاوه بر موارد مطرح شده توجه به سطوح تغذیه ای ماهی های موجود در آکواریومتان نیز بسیار پر اهمیت است برخی ماهی ها تمایل به تغذیه از سطح آب دارند بعضی دیگر ترجیح میدهند که غذای خود را از میان آب بدست آورندوگونه هایی نیز به تغذیه از کف علاقه مندند . اگر ماهی های شما از دسته ی اول باشند انتخاب کرم ها وظروف ویژه در جهت در سطح نگه داشتن آنها بهترین گزینه خواهد بود .

نکات مهم:
اگر کمی دقت کنید متوجه خواهید شد که ماهی هایتان هر روز در موعدی که شما در روزهای پیش به آنها غذا میداده اید درست در گوشه ای که مواد غذایی را برایشان می ریخته اید تجمع کرده وانتظار دریافت غذا را دارند همچنین دفعات و میزان غذا دهی روزانه از نکات قابل توجه میباشد برای مثال تغذیه در مراحل لاروی باید با دفعات بسیار و میزان کم صورت پذیرد اما در صورتی که این مسئله برای ماهی های درشت ومولد برعکس خواهد شد و به دو بار در روز ویا حتی یک بار کاهش خواهد یافت تغذیه ی ماهیان باید با مقدار غذایی اندک وتکرار ان به دفعات طی روز طوری که ماهی ها غذا را ظرف چند دقیقه کاملا" با اشتها بخورند بسیار سودمند تر از آن است که غذا دهی را روزی یک بار با مقدار زیادی ماده ی غذایی صرف آنکه وقت چندانی برای رسیدگی به آکواریوم خود ندارید بسیار مضر خواهد بود زیرا تغذیه ی بیش از حد باعث عدم هضم وجذب ماده ی غذایی که بیش از مقدار مورد نیاز بوده شده و آن مستقیما" بدون هضم وجذب ماده ی غذایی که بیش از مقدار مورد نیاز بوده شده و آن مستقیما" بدون هضم وجذب از دستگاه گوارش دفع میگردد حال بها توجه به تمامی مطالب ذکر شده این خود شما هستید که با توجه به در دسترس بودن چه نوع ماده ی غذایی فرمول یک جیره ی غذایی مناسب را تهیه کنید.

اما یک فرمول غذایی توصیه شده برای تمامی ماهیان آکواریومی وجود دارد وبسیاری از افراد آن را مورد استفاده قرار میدهند :
دل گاو:60 درصد - میگوی گوشتی :25 درصد -اسفناج پخته :15 درصد -قطره ی ب-کمپلکس که به راحتی از داروخانه ها قابل تهیه میباشد 5قطره در 50 گرم غذا .
نحوه ی تهیه:دل گاو را پس از پاک کردن چربی ها به خوبی خورد کرده و سپس با سایر مواد مخلوط نمایید توجه به این نکته ضروری است که قطره ی ب-کمپلکس را پیش از تغذیه به ماهی ها به غذا بیافزایید زیرا این قطره خاصیت خود را در فریزر از دست میدهد.