پيشگفتار :

لوچ ماهيان که به رفتگر ماهيان خاردار نيز معروفند خانواده اي از ماهيان کوچک هستند که 18 جنس و 110 گونه را در خود جاي داده اند . بيشترين تنوع لوچ ها در آسياي جنوب شرقي وجود دارد . بيشتر لوچ ماهيان کوچک هستند و بدني کرم مانند دارند . دهان آنها نيمه تحتاني است و معمولا تعدادي سبيلک ( از 3 تا 6 جفت ) در اطراف دهان آنها ديده مي شود . دهان اين ماهيان فاقد دندان است اما در ناحيه حلق آنها ، ساختارهاي ويژه اي با نام دندان حلقي وجود دارد که وظيفه خرد کردن غذا را بر عهده دارند . بيشتر اين گونه ماهيان بر روي بستر يا در لابه لاي قلوه سنگهاي آن پنهان شده و از بي مهرگان کوچک و مواد گياهي تغذيه مي کنند . کوچک و رنگين بودن اين ماهي ها در کنار رفتارهاي جالب و سرگرم کننده اي که از خود نشان مي دهند و همچنين استفاده از غذاهاي ته نشين شده در بستر باعث شده که در تجارت آکوآريوم مقبوليت ويژه اي را نصيب خود کنند . يکي از انواع پر طرفدار ماهياني که با نام عمومي لوچ ( بر وزن موج ) شناخته مي شود ماهي لوچ راه راه است که البته نام شناخته شده تر براي اين ماهي ، کولي لوچ يا لوچ کولي ( Coolie Loach يا Kuhli Loach ) مي باشد . در اين مقاله به ويژگي هاي زيستي و شرايط نگهداري اين ماهي زيبا مي پردازيم .
رده بندي لوچ کولي :
لوچ راه راه يا کولي از لحاظ سيستماتيک در راسته کپورماهي شکلان ( Cypriniformes ) ، خانواده کوبيتيده يا لوچ ماهيان ( Cobitidae ) ، زير خانواده کوبيتينه ( Cobitinae ) و جنس Pangio و گونه kuhlii طبقه بندي مي شود .
اين ماهي به افتخار جانورشناس آلماني هانريش کوهل ( Heinrich Kuhl ) ، لوچ کولي ناميده شده است . همچنين با نامهاي لوچ راه راه يا بند بند و مارماهي پلنگي نيز ناميده مي شود .

ويژگي هاي لوچ کولي :

خاستگاه اصلي اين ماهي رودخانه هاي اندونزي است و از ماهيان گرمسيري محسوب مي شود . از لحاظ شکل ظاهري ، لوچ کولي مانند بسياري از لوچها داراي بدني باريک و کرمي شکل است . طول بدن اين نوع لوچ در محيط طبيعي به 10 تا 12سانتي متر مي رسد که البته در آکوآريوم معمولا کوچکتر است . رنگ زمينه بدن اين نوع لوچ ، زرد يا نارنجي است که 15 تا 20 نوار قهوه اي تيره يا سياه حلقوي عرض آن را پوشانده است . همين رنگ بندي سياه و نارنجي باعث شده که گاهي آن را مارماهي پلنگي بنامند . کولي لوچها داراي 3 جفت سبيلک در اطراف دهان هستند که وظيفه اصلي آنها جستجوي شکار و مواد غذايي مي باشد .


درباره طول عمر اين ماهيان گزارش دقيقي وجود ندارد اما برخي منابع اين مدت را ده سال بيان مي کنند . تعداد ديپلوئيد کروموزومهاي لوچ کولي 50 عدد ( 2n=50 ) است . از نقطه نظر تغذيه لوچ کولي ماهي مشکل پسندي نيست و با خوردن مواد غذايي ته نشين شده به سالم سازي آب آبزي دان نيز ياري مي رساند . به طور کلي لوچ ها ماهياني همه چيز خوار هستند ولي از لحاظ اکولوژي رفتاري ، شکار کرمها و جانوراني که در بستر يا بين ماسه يا سنگها مخفي مي شوند ، کار مورد علاقه اينگونه ماهي هاست . در آبزي دان مي توان آنها را با غذاهايي که ته نشين مي شوند مانند قرصهاي تترامين (TetraMin® Tropical Tablets ) و يا کرمهاي خوني منجمد و يا ناپليوس آرتميا تغذيه نمود . کولي لوچها ماهيان خجالتي و گوشه گيري هستند و در بيشتر مواقع در لابه لاي سنگها يا ميان گياهان مخفي مي شوند اما با اين همه سرعت شناي آنها زياد است و در زمان صيد با تور ممکن است مجبور شويد که چند بار در آبزي دان آنها را تعقيب کنيد .
ويژگي هاي آب :
از آنجا که اين ماهيان معمولا ساکن رودخانه ها هستند بايد آبي تميز و پر اکسيژن براي آنها فراهم نمود بنابراين استفاده از پمپهاي هوا و فيلترهاي اسفنجي براي نگهداري از اين ماهيان لازم است . آب مخزن محتوي اين ماهيها بهتر است دمايي بين 25 تا 28 درجه سانتي گراد ( 78 تا 82 درجه فارنهايت ) داشته باشد . از لحاظ پي _ اچ ، معمولا محدوده 5/6 تا 5/7 براي اين ماهي پيشنهاد مي شود ولي آب خنثي يا کمي زير 7 براي اين ماهي بهتر است تا آبهاي قليايي . از لحاظ سختي آب ، اين نوع لوچها آبهاي با سختي ميانه و يا آبهاي غير سخت را تر جيح مي دهند و پيشنهاد مي شود که ميزان سختي آب از 10 ( dh ) فرا تر نرود . نکته اي عمومي در مورد لوچها وجود دارد و آن اين است که اين ماهيان معمولا آب کهنه را مي پسندند در نتيجه نبايد آنها را به آبزي داني که به تازگي پر آب شده است معرفي نمود .


آرايه گري ( دکوراسيون ) :

در يک ديد کلي ، آکوآريوم لوچها بايد داراي مناطقي براي پنهان شدن آنها باشد . معمولا استفاده از پوست نارگيل و کوزه هاي گلي بسيار مرسوم است . همچنين مي توان از سنگهاي درشت و روي هم گذاشتن آنها براي ساختن حفره هايي به منظور پناه جستن اين ماهي استفاده کرد . معمولا پيشنهاد مي شود تا از قلوه سنگهاي بدون گوشه هاي تيز استفاده شود با اين کار فضاي زيستي مناسب اين ماهيان بيشتر خواهد شد . همچنين به جاي قلوه سنگهاي گرد ، مي توان از گويهاي کوچک کريستالي که در بازار موجود است استفاده نمود . استفاده از گياهان و تکه چوبهاي زير آبي نيز از ديگر ضروريات آکوآريوم لوچهاست . ريشه هاي زير آبي نه تنها منظره جالبي به آبزي دان مي دهند بلکه محيط مناسبي براي پنهان شدن لوچها فراهم مي آورند . از لحاظ هم مخزني هاي مناسب ؛ لوچهاي کولي را مي توان با ساير لوچها ، ماهيان زنده زا ، گورامي ها ، دانيو ها ، کت فيش ها ، ماهيان رنگين کماني و حتي برخي از سيکليدها نگهداري نمود .


تکثير لوچ کولي :
معمولا صفات ثانويه جنسي واضحي در لوچها وجود ندارد و کم و بيش مي توان ماهيان ماده بالغ را در فصل تخم ريزي از شکم چاقشان تشخيص داد ؛ از همين روي بهتر است آنها را در گروه هاي 4 تا 6 عددي نگهداري کرد تا امکان وجود داشتن يک جفت از آنها در آبزي دان بالا رود . پس از اينکه نر و ماده همديگر را انتخاب کردند معمولا از گروه جدا شده و مدت زمان بيشتري را با هم به سر مي برند و در اين صورت شما مي توانيد يقين کنيد که يک جفت لوچ کولي را در اختيار داريد . کولي لوچها در 18 ماهگي از نقطه نظر جنسي بالغ مي شوند . و از لحاظ طولي اگر بيشترين طول اين ماهي را 10 سانتي متر بدانيم ، ماهيان 7 سانتي متري بالغ خواهند بود . پيشنهاد مي شود که 6 عدد لوچ کولي بالغ را در يک آبزي دان 10 گالني ( هر گالن آمريکا 7/3 ليتر است ) نگهداري کنيد . آب مخزن بايد از کيفيت خوبي برخوردار باشد ، 2 يا 3 گلدان يا کوزه گلي کوچک در مخزن قرار دهيد و همچنين قرار دادن توده هاي خزه (, Hypnaceae Java Moss ) در بستر آبزي دان در دادن احساس امنيت به ماهيان و تحريک آنها به تخم ريزي مي تواند موثر باشد . براي اين کار مي توانيد با نخ اين خزه ها را به سنگها يا تکه چوبها و حتي کوزه هاي گلي ببنديد . نکته ديگري که بايد به آن توجه نمود جلوگيري از تابش مستقيم نور آفتاب به آبزي دان است همچنين لامپهاي مورد استفاده براي اين ماهيان نبايد بسيار پر نور باشند و پيشنهاد مي شود که طول مدت نور دهي به مخرن اين ماهيان در زمان توليد مثل بهتر است حدود 8 ساعت در روز باشد . پس از خاموش کردن نور ، روشن کردن دوباره آن يا استفاده از چراغ قوه به منظور بازرسي داخل آکوآريوم مي تواند باعث وارد آمدن استرس و شوک به لوچ ها شود . پي _ اچ آب مخزن مولدين بايد در حدود 8/6 تا 2/7 تنظيم شود و سختي آب نيز نبايد بالا باشد . اگر آبي که در اختيار داريد داراي سختي بالايي مي باشد با استفاده از فيلترهاي ويژه يا با نگهداشتن چند روزه آب در مخازني به منظور رسوب مواد معلق ، مي توانيد کيفيت آن را به حالت مناسب در بياوريد . پس از اينکه جفتها از گروه جدا شدند بايد به دقت آنها را تحت نظر داشته باشيد . پس از چند روز شکم ماهي ماده متورم مي شود که اين تغيير شکل نشانه تکامل تخمدانها و رسيدن تخمهاست . در اين زمان بايد مقدار تعويض آب روزانه را بيشتر کنيد و آب پاک و شفاف و تميز را بيشتر از حجمي که پيش از اين به مخزن اضافه مي نموديد ، اضافه کنيد . بيان شده که بهتر است اين آب يکي دو درجه سرد تر از آب آکوآريوم باشد . پس از مدتي متوجه شناي رفت و برگشتي لوچ کولي خود به طرف سطح و کف آکوآريوم مي شويد . ممکن است ماهي ها کمي عصبي به نظر بيايند که البته طبيعي است . معمولا در سپيده دم فرداي آن روز تخم ريزي با شناي هم زمان ماهي نر و ماهي ماده به طرف سطح آبزي دان و تاب خوردن آنها به دور هم به وقوع مي پيوندد . تخمها داراي رنگ سبز روشن بوده و براي مدت کوتاهي شناور مي مانند و سپس ته نشين مي شوند . اين تخمها داراي خاصيت چسبندگي بوده و به گياهان و ساير اجسام مي چسبند . ديده شده که والدين تخمهايي را که بر روي بستر افتاده اند را مي خورند . به همين دليل استفاده از گياهان در آبزي دان اين ماهي ها بسيار مهم است . پس از تخم ريزي به منظور جلوگيري از خورده شدن تخمها توسط والدين ، مي توان والدين را از مخزن خارج نمود ، همچنين مي توان توده گياهان محتوي تخم را به مخزن ديگري منتقل کرد . پس از دو تا سه روز لاروها از تخم خارج مي شوند که در روزهاي اول به علت وجود کيسه زرده ، تغذيه اي نخواهند داشت ولي پس از آن از موجودات ذره بيني که در کف آبزي دان و لابه لاي خزه ها و گياهان وجود دارند تغذيه خواهند نمود . پس از مدتي مي توان از غذاهاي مخصوص بچه ماهيان که ته نشين مي شوند استفاده نمود و از روز ششم مي توان آنها را با انفوزوئر ها تغذيه کرد . پس از 10 تا 12 روز هم مي توان به آنها ناپليوس آرتميا داد .