REX-PETبزرگترین مرجع حیوانات خانگی و وحش

•     ماهي از شکار غذاي زنده به علت تحرک و رنگ آن لذت مي برد.در صورتي که غذاهاي اماده تحرک نداشته و اغلب داراي رنگهايي هستند که ماهي را بخود جلب نمي کند.

•    احتياجات غذايي ماهيها بطور کامل شناخته نشده است،بنابراين استفاده از غذاي زنده ويا استفاده از آنها در کنار غذاهاي آماده مي تواند بخش زيادي از احتياجات ماهي را برطرف سازد.

•     در صورت استفاده زياد از غذاي آماده آب به سرعت کدر شده و بايد تعويض گردد درحاليکه اگر از غذاي زنده بيش از حد استفاده گردد غذاي اضافي به علت زنده ماندن در محيط تا زمانيکه مصرف شود باعث خرابي شرايط آب نمي گردد.

•      لاروها و نوزاداني که توسط غذاي زنده تغذيه شده اند داراي تلفات کمي بوده و داراي رشد سريعتري هستند.همچنين استفاده از غذاي زنده باعث ايجاد رنگهاي زيبا و جذاب در ماهيها مي گردد.

•     غذاي زنده باعث هضم بهترغذاهاي آماده مي گردد، بنابراين مصرف توأم آن با غذاهاي آماده تاثير مطلوبي بر روي رشد ماهي خواهد داشت.از طرف ديگرهضم و جذب غذاهاي طبيعي بسهولت صورت مي گيرد.

در کشورهايي که در بخش ماهيان زينتي پيشرفتهايي داشته اند استفاده از غذاي زنده از دير باز مورد توجه بوده بطوريکه کارگاههايي مختص توليد غذاي زنده در اين بخش فعاليت مي کنند.متاسفانه در کشور ما اهميت استفاده از غذاي زنده هنوز در بخش ماهيان زينتي بخوبي روشن نبوده و بيشتر بايد در اين زمينه کار شود.

آرتميا :

يکي از بهترين غذاهاي ماهي ها تزييني، مخصوصاً بچه ماهي ها ، نوزاد آرتميا است که يکي از سخت پوستان آبزي مي باشد كه از آبهاي لب شور تا آبهاي شور كه ميزان املاح آنها ممكن است تا چند برابر آب دريا باشد زندگي مي كند .در ايران اين آبزي به مقدار بسيار زياد در درياچه اروميه ( رضاييه ) زندگي مي کند و در واقع تنها حيواني است که در اين دريا زندگي مي کند .در اواخربهار و در تابستان و پاييز مي توان توده هاي تخم را به صورت شناور در قسمت شرقي و جنوب شرقي درياچه مشاهده کرد .براي تغذيه آنها مي توان مقدار کمي کاه تخمير شده يا گياه پوسيده را در داخل آب محتوي آنها قرار داد .انفوزوئرها و ساير مواد غذايي که از تخمير اين گياهان توليد مي شوند ، همچنين فيتوپلانکتون هايي که در اثر تابش نور در آب توليد مي شوند غذاي مناسبي براي نوزادهاي آرتميا مي باشند. اسم علمي اين سخت پوست به زبان لاتين با توجه به شكل ظاهري آن آرتميا ( به معني گوشواره آبي ) مي باشد . قديمي ترين نوشته ها در بارة اين آبزي به سال 1755 ميلادي بر مي گردد . كه توسط Schlosser و Bass Beking تهيه شده بود . در اين گزارش آمده است كه برخي از قبايل آفريقايي از آن به عنوان غذا استفاده مي كرده اند و حتي سرخپوستان و ليبيايي ها از آن به عنوان خوراك انسان استفاده كرده اند. اين محققان آبزي مذكور را براي اولين بار در آبهاي شور منطقه Lymington انگلستان شناسايي و نامگذاري علمي آن در سال 1758 توسط دانشمند سوئدي لينه به نام Artemia Salina انجام گرفت . آرتمياي درياچه اروميه براي اولين بار در سال 1899 توسط شخصي بنام Gunther شناسائي شد و در سال 1976 توسط : Clark و bowen تحت گونة جداگانه اي بنام Artemia Urmiana نام گذاري شد .
از آنجائيكه ارزش غذايي و كار برد آرتميا در تغذيه آبزيان در سال 1933 ، به وسيله Alvin seale در امريكا و در سال 1939 توسط Rollebson در نروژ بيان شد . با روشن شدن ارزش غذايي و كار بردي آرتميا در تغذيه ماهيان پرورشي ، براي اولين بار آكواريوم عمومي سانفرانسيسكو موفق به جمع آوري و خشك كردن تخم مقاوم آن كه اصطلاحاً سيست ناميده مي شود گرديد. و از نيمه دوم قرن 19 به بعد مطالعات و تحقيقات وسيعي در رابطه با مورفولوژي ، اكولوژي ، هيستولوژي ، ژنتيك ، بيوشيمي ،توكسيكولوژي و بيولوژي مولكولي و بسياري از موضوعات ديگر آغاز گرديده و سال به سال گسترش بيشتري يافته است ، در حال حاضر تحقيقات و پژوهش در مورد موضوعات مختلف آرتميا توسط مركز رفرنس جهاني آرتميا در دانشگاه ژنت بلژيك ، مركز آرتمياي يونان و مركز رفرنس كالفرنيا و مركز رفرنس آرتمياي دانشگاه اروميه در حال انجام مي باشد

ارزش غذايي آرتميا اورميانا

آرتميا اورميانا يكي از هفت گونه شناخته شده آرتمياي دو جنسي در جهان است . ارزش غذايي آن در حد مطلوب است و داراي بيش از 52 در صد پروتئين و 4 درصد چربي است و تركيب و ميزان اسيدهاي آمينه و اسيد هاي چرب آن در حدي است كه نياز هاي آبزيان آبهاي شيرين را به طور كامل بر آورده مي سازد . از آن مي توان مستقيماً يا پس از منجمدكردن و يا خشك كردن به عنوان يك خوراك پروتئيني مغذي براي پرورش انواع ماهيان ، ميگو ها و خرچنگهاي آب شيرين استفاده نمود و يا مي توان پس ازغني سازي براي پرورش ماهيان و ميگو هاي آب شور بكار برد . تراكم آرتميا در درياچه اروميه در وضع بسيار خوبي است و سالانه براحتي مي توان صد ها هزار كيلو آرتميا و تخم مقاوم آنرا بدون اينكه به اكوسيستم لطمه اي بخورد از درياچه اروميه صيد نمود . تخم هاي مقاوم آرتميا را مي توان پس از صيد خالص سازي ، خشك و بسته بندي كرد و جهت مصارف آتي و يا فروش آماده نمود . تخم آرتميارا در هر زمان كه لازم باشد در طي 24 ساعت مي توان به لارو تبديل نمود و به عنوان غذايي زنده در اختيار لارو ماهي و ميگو قرار داد .
مقادير پروتئين و چربي آرتمياي درياچه اروميه در مراحل مختلف رشد به درصد :

ميزان پروتئين به روش كجدال وچربي به روش سوكسله اندازه گيري شده است.
در ابتدا از اين موجود به عنوان غذاي ماهيان اكواريومي استفاده مي شد ولي بعداً با پي بردن به اهميت آن در تغذيه لارو تازه تفريخ يافته انواع آبزيان ، كار برد آن در اين زمينه به طور جدي مورد توجه قرار گرفت به طوريكه امروزه در صنعت آبزي پروري خصوصاً پرورش ميگو به صورت اجتناب ناپذيري با آرتميا پيوند خورده است و آرتميا علاوه بر اينكه يك منبع غذايي با ارزش است داراي خصوصيات و ويژگي هاي فراواني است كه هم براي پرورش دهنده و هم براي آبزيان بي نهايت مهم است .
از نظر بيولوژيك آرتميا عاري از بيماري است ، براي آبزيان قابل قبول است ، براحتي توسط آبزيان ديده مي شود و به سهولت شكار مي شود ، غذايي لذيذ و مطبوع است ، قابل هضم بوده و مغذي است . از نظر مزاياي آن براي پرورش دهنده نيز مي توان گفت ، به سهولت قابل دسترس است و قابليت نگهداري براي مدت طولاني را دارا است ، روند كشت آن بسيار آسان بوده و براحتي سيست ها ضد عفوني مي شوند و مهمتر از اينها از آرتميا مي توان به عنوان حامل انواع مواد غذايي ، ويتامين ها ، آنتي بيوتيك ها و واكسن ها براي تغذيه آبزيان استفاده نمود . (Sorgeloos, 1987)
آناليز هاي انجام شده بر روي ماده خشك آرتميا ( پيش از آنكه به روش انجماد خشك گردد ) و بدنبال آن انجام آماليز هاي ديگر نشان داد كه قابليت تبديل غذايي بالايي دارد ( بيش از 40% ) و ماده خشك آن 6 برابر حالت طبيعي پروتئين دارد . (Ronsivalli.1987)
آرتميا را مي توان به عنوان يك منبع پروتئيني براي انسان نيز بكار برد . زيرا كه نسبت اسيد هاي امينه اصلي در آرتميا بكل اسيد هاي آمينه بالاتر از مقاديري است كه پزشكان علوم تغذيه براي انسان توصيه كرده اند . از آرتميا مي توان به عنوان خوراك دام و طيور نيز استفاده كرد . بيومس آرتميا به كمك صنايع جانبي به خوراك قابل قبول دام و طيور تبديل مي گردد .

با توجه به نرخ افزايش سالانه جمعيت جهان و ضرورت تأمين پروتئين خوراكي براي آنها ، بهره برداري از منابع طبيعي آبزيان نيز به شكل بي رويه اي افزايش يافته تا حدي كه در سال 1993 ميلادي سهم صيد از دريا ها و اقيانوس ها به 72 ميليون تن رسيد و البته در كنار آن سهم آبزي پروري نيز تا 18 ميليون تن افزايش يافت ولي با رشد جمعيت در سالهاي آتي و كم شدن ذخاير طبيعي آبزيان پيش بيني
مي شود كه تا سال 2010 ميلادي سهم صيد از دريا ها و اقيانوس ها حد اكثر به60 ولي سهم پرورش آبزيان به 30ميليون تن افزايش يابد تكثير و پرورش آبزيان ارتباط تنگاتنگي با تأمين خوراك مناسب و مغذي براي خود آبزيان در طي رشد و بخصوص در اوايل دورة لاروي آنها دارد . كشت و توليد آرتميا از غذا هاي زنده ديگر بسيار راحت تر است و با صرف هزينه و نيروي كار كمتري مي تواند انجام گيرد .
اهميت اقتصادي آرتميا

عرضه سيست آرتميا در بازارهاي جهاني از سال 1950 از دو منبع آن در آمريكا و يك منبع در كانادا آغاز شد . با گسترش تحقيقات پيرامون آرتميا و افزايش استفاده هاي متنوع از آن در ابزي پروري مشكل كمبود سيست آرتميا نمايان گشت .
اهميت آرتميا در صنعت آبزي پروري و مشكلات ناشي از كمبود سيست آن در كنفرانس هاي prouasoli (1969) FAO در سالهاي 1976 ، 1972 و كنفرانسAsean در سالهاي 1977 و 1976 مطرح گشته و به ضرورت استفاده وسيع ان در آبزي پروري در كنفرانس ها جهان ابزيان در سالهاي اخير اشاره شده است .
امروزه توليدات تجاري سيست آرتميا از آرژانتين ، برزيل ،كلمبيا ، چين ، تايلندوارد بازار شده است . اما عرضه سيست هاي نا نرغوب باعث آشكار شدن اختلافات ارزش غذايي گونه ها و سويه هاي مختلف آرتميا گشت . لذا مبناي قيمت سيست آرتميا بر مرغوبيت سيتها از نظر ارزش غذايي خصوصاً از نظر اسيد هاي چرب ، غير اشباع آلي ، اندازه و ميزان تفريخ آنها بستگي دارد. بر طبق آمار در سال 1992 مصرف سالانة سيست آرتميا حدود 2000 تن بر آورد شد كه سالانه حدود 15 تا 20 در صد بر نياز جهاني آن افزوده مي شود

امروزه آمريكا ، برزيل و چين بزرگترين توليد كنندگان سيست و بيوماس آرتميا در جهان مي باشند و آمريكا به تنهايي 70% بازار جهاني آرتميا را دراختيار دارد و سالانه ميليون ها دلار از اين تجارت سود مي برد . جالب اينكه كشورهاي نظير تايلند و ويتنام بدون دارا بودن زيستگاه طبيعي آرتميا و فقط با پرورش مصنوعي آن سالانه هزاران تن بيوماس و سيست آرتميا توليد مي كنند . ايران با بر خور داري از بزرگترين زيستگاه آرتميا يعني درياچه اروميه با وسعت 6000كيلو متر مربع مي تواند با استفاده از هكتار ها زمين غير زراعي حاشيه درياچه اروميه جهت فعاليتهاي توليدي ـ اقتصادي بسيار سود آور و ايجاد اشتغال براي هزاران نفر استفاده نمود. با توجه به تجربيات بدست آمده در نقاط مختلف جهان به طور متوسط به ازاي هر 100 هكتار زمين براي پرورش آرتميا حد اقل 50 نفر كارگر ساده ، 10 نفر كارگر آموزش ديده ، 6 نفر كارشناس و يك نفر متخصص مي توانند در مزارع پرورش آرتميا مشغول به كار شوند سرمايه گذاري ثابت به ازاي هر 100 هكتار زمين در حدود دو مليارد و پانصد هزار ريال بر آورد مي شود در حاليكه سالانه مي تواند حدود پانزده هزار كيلو سيست خشك و حد اقل 100 تن بيوماس آرتميا توليد كند . با توجه به اينكه ارزش سيست آرتميا در بازار هاي جهاني با توجه به كيفيت آن حدود 120 تا 200 دلار مي باشد . بنابراين فقط ارزش سيست توليدي در يك سال با احتساب پائين ترين قيمت در همان سال اول حدوداً يك ميليون و هشتصد هزار دلار معادل پانزده ميليارد و چهارصد ميليون ريال يعني 3 برابر كل سرمايه گذاري ثابت و غير ثابت مي باشد  . يعني سود آوري اين سرمايه گذاري از همان ابتدا در حدود 10 ميليون ريال به ازاي هر صد هكتار زمين در سال بر آورد مي شود و بي ترديد ميزان سود آوري از سال دوم توليد كمتر از 12 ميليارد ريال نخواهد بود .

اشكال متفاوت آرتميا براي استفاده در پرورش آبزيان

دليل اصلي استفاده از آرتميا اسيد هاي چرب n-3 آن مي باشد كه در تغذيه انواع آبزيان بسيار موثر است . داراي مزاياي ديگري نيز مي باشد كه در ادامه به آنها اشاره مي شود .

سيست هاي پوسته زدايي شده : كوريون يا پوسته سخت روي جنين آرتميا غير فعال آرتميا را مي توان با مواد شيميايي در طي پرورش پوسته زدايي يا جدا نمود. جنين ها در طي اين عمل ضد عفوني مي شوند، بنابراين هر نوع باكتري روي غلاف سيست موجود باشد از بين مي رود ، از خرده شدن پوسته توسط آبزي جلوگيري مي شود ، اندازة آنها نسبت به ناپلي كوچك بوده و پر ارزش تر است در ضمن زمان تفريخ آنها نيز كوتاهتر مي شود . اين نوع آرتميا بيشتر در پرورش مرحلة پست لاروي ميگوي Penaecid استفاده مي شود .

ناپليوس تازه تفريخ يافته : ناپليوس هاي مرحله اول و دوم لاروي آرتميا احتمالاً بيش از مراحل ديگر آرتميا در پرورش آبزيان مورد استفاده قرارمي گيرند . ارزش غذايي آنها به وجود اسيد هاي چرب غير اشباع خصوصاً EPA مربوط مي باشد . از مزاياي آن مي توان به اندازه كوچك ، دارا بودن مواد ذخيره فراوان ، قابل رويت بودن ، دارا بودن اسيد هاي آمينه و دارا بودن مقادير زيادي آنزيم هاي پروتئولتيك اشاره كرد . از اين ناپليوس ها مي توان در پرورش و تغذيه لاروي كليه ماهيان پرورشي وكليه ده پايان بجز لارو گونه هاي Penaeus استفاده كرد.
متاناپليوس : بدليل كمبود مواد غذايي ذخيره اي تا چندين سال قبل ، از اهميت كمتري بر خور دار بودند ولي در سالهاي اخير با معرفي تكنيك هاي غني سازي آرتميا امروزه در سر تا سر جهان مورد استفاده قرار مي گيرند . مهمترين عاملي كه استفاده از آنها را محدود مي كند . اندازة بزرگ آنهاست كه تغذيه توسط لارو آبزيان را مشكل مي سازد.

آرتميا هاي جوان و بالغ : از مزاياي آن افزايش ميزان پروتئين و كاهش ميزان چربي آنهاست كه در پرورش ميگو براي رشد و بلوغ جنسي سريعتر و در پرورش ماهيان آكواريومي استفاده مي شود .

آرتميا هاي خشك و منجمد تحت سرماي شديد : بيوس آرتميا را مي توان به اين طريق نگهداري كرد بدون اينكه تغييري در تركيب غذايي شان بوجود آيد . امروزه مصرف آن در پرورش لارو سخت پوستان و ماهيان مورد توجه قرار گرفته است .
 با توجه به اهميت اسيد هاي چرب ضروري 20:5 , 18: 4, 18:3 كه همگي اسيد هاي n-3 مي باشند ، در تغذيه ابزيان و مطالعه مقادير اسيد هاي چرب در گونه هاي مختلف اين نتيجه بدست آمده كه مقادير اسيدهاي چرب از گونه اي به گونه اي ديگر و حتي در داخل يك گونه در طول يك سال فرق مي كند . در مراحل مختلف رشد آرتمياي درياچه اروميه ، بيشترين ميزان اسيد هاي چرب 20:5 (n-3) را درمرحله متا ناپليوس بخود اختصاص مي دهد .

در كل با توجه به بالا بودن ميزان اسيد هاي چرب 18 كربنه گروه n-3 در آرتمياي درياچه اروميه ، اين گونه جزو گونه هاي مناسب براي تغذيه آبزيان آب شيرين محسوب مي شود .

از سويي با توجه به اهميت اقتصادي آرتميا و نقش آن در پرورش آبزيان و با توجه به اينكه كشت و پرورش انبوه آرتميا در كشور هاي مختلف نظير چين ، تايلند و ويتنام نتايج موفقيت اميزي را بهمراه داشته است انجام طرح هايي جهت اجراي چنين پروژه هايي در ايران بخصوص در اطراف درياچه اروميه ضروري است . كشت و پرورش آرتميا بصورت انبوه مي تواند با توجه به قيمت جهاني آن ( 90 تا 120 دلار در هر كيلو ) مي تواند در زمينه صادرات ميزان زيادي ارز آوري نيز به همراه داشته باشد.

اهميت گاماروس :

از انجا كه با رشد تصاعدي جمعيت غذاي طبيعي پاسخ گوي نياز انسانها  نيست سعي شده تا در توسعه كشاورزي و دامپروري قدمهاي موثرتري برداشته شود. پرورش انواع ابزيان نيز يكي از راه هاي افزودن به ميزان غذايي توليد انسانهاست.

در بين ابزيان پرورشي ماهي قزل الا مقبولترين انهاست. كه البته چگونگي نگهداري و تغذيه اين حيوان در حفظ طعم گوشت ان بسيار موثر است. يكي از مهمترين عوامل بر طعم گوشتاين حيوان غذاي مصرفي كه استفاده مي كنند مي باشد. در مورد قزل الا هم گاماروس از غذاي طبيعي به شمار مي رود كه البته در زيبايي رنگ گوشت ماهي و مزه ان موثر است. با شتاخت گاماروس و دستيابي به چگونگي تثير و پرورش ان مي توان در تغذيه ماهيان قزل الاي پرورشي استفاده كرد.

پراكندگي گاماروس

تا كنون 800 گونه گاماريده اب شيرين شناسايي شده است كه بيشترين تنوع را در مناطق سرد دارند. گاماريده هاي اب شيرين به دو خانواده تقسيم مي شوند.

1- Gammaridae : كه در مناطق سرد وجود دارد.

2- Hyalellidae :كه در مناطق گرمسيري وجود دارد.

130 جنس متعلق به خانواده گاماريده تا كنون شناسايي شده است كه طي بررسي هاي انجام شده از كف درياي خزر، 19 جنس متعلق به خانواده گاماريده تشخيص داده شده است. معملا موجودات ساكن مناطق جزر و مدي درياهاي شمال شوروي، درياي دالنه و ستوك چند نوع گاماروس هستند انها در هنگام مد درياها در زير سنگها مخفي مي شوند. اما در هنگام جزر دريا با جنب و جوش بيشتر به جستجوي غذا مي پردازند.از نظر مقايسه ، انواع اب شيرين كمتر از دريا هستند. گاماروس لاكوسترين در نيمكره شمالي به مقدار فراواني در درياها زندگي مي كنند. البته هم در اب شور و هم در اب شيرين وجود دارند و در شرايط مختلف از جمله در زمستان كه مقدار ان در اب كم مي شود زندگي مي كنند. در درياچه بايكال در سيبري فون گاماريده بومي نزديك به 300 گونه مي رسد.برخي بعه طور قرمز روشن و ابي رنگ بوده و برخي داراي اندازه بيش از 4 سانتي متر مي باشند.    هم گونه پلاژيك و هم گونه بنتيك دارند. گاماروس ها در بسياري از جاها پراكنده شده اند و معمولا در ابهاي تميز ، چشمه ها ، رودخانه ها، جويها، استخرها و درياچه ها و درياها يافت مي شوند.

توليد مثل در گاماروس

عمل جفت گيري معمولا چند روز طول مي كشد، هنگام جفت گيري نرها در سطح پشتي ماده قرار مي گيرند و توسط پاهاي قلابدار حاشيه قطعه پنج سينه اي ماده را گرفته و منتظر پوست اندازي مي شوند و پس از اينكه ماده ها اسكلت خارجي خود را از دست داد، گاماروس نر به طرف سطح شكمي آن حركت مي كند. زماني كه نوك پاهاي شنا كيسه پرورش ماده را لمس كرد اسرم تخليه شده و به كمك پاهاي شنا به داخل كيسه پرورش نوزاد منتقل مي گردد. اين عمل براي چند ين بار با فاصله چند دقيقه صورت مي گيرد. و سپس گاماروس نر جدا مي شود. وقتي عمل لقاح در داخل كيسه پرورش نوزاد انجام گرفت جريان هوا به منظور اكسيژن رساني به تخمها در كيسه صورت مي گيرد.وجود خارهاي به هم چسبيده در كنار كيسه تخم در بيشتر گاماريده ها از افتادن تخمها جلوگيري مي كند. حيوان بلا فاصله از طريق لوله تخم بر در مارسرپيوم تخمريزي كرده و از انجا باروري تخمها صورت مي گيرد. تعداد تخمي كه توسط ماده خارج مي شود بستگي به اندازه، سن، و گونه ان دارد. به طور كلي ماده هاي مسن تر، تعداد تخم بيشتري توليد مي كنند. تعداد تخم از 2 تا 437 عدد در كونه هاي مختلف اب شور و شيرين گزارش شده است. جفت گيري نرهاي بالغ براي اولين بار وقتي انها در هشتمين پوست اندازي مي باشند روي مي دهد. در مورد ماده ها اولين جفت گيري در نهمين پوست اندازي اتفاق مي افتد. وقتي دو نر با هم روبرو شوند هر دو براي جفت گيري آماده مي شوند و به دليل عدم موفقيت از هم جدا مي شوند اما يك گاماروس ماده وقتي براي جفت گيري با يك نر روبرو مي شود  بي حركت مي ماند.

رشو و نمو گاماروس

صفحات كيسه اي داراي موهاي نسبتا سختي در اطراف بوده كه به صورت دور از مركز پيچيده قرار مي گيرند بنابراين تخمي كه در حال رشد ونمو است با امنيت كافي در داخل مارسوپيوم قرار مي گيرد.نوزادان پس از خروج از تخم در داخل مارسئپيوم قرار مي گيرند. وپس از اينكه ماده ها اولين پوست اندازي را بعد از جفت گيري انجام دادندبه خارج رها مي شوند. در اكثر گونه ها فقط يكبار در دوران زندگيشان تخمريزي مي كنند در صورتي كه در تعداد كمي از گونه ها چندين بار تخمريزي صورت مي گيرد. بنابراين ماده ها هنگامي كه تخم يا نوزاد سري قبل را در داخل مارسوپيوم حمل مي كنند مجددا جفت گيري مي كنند.در نوزادان 5 پوست اندازي اول حيوان جوان را به وجود مي اورد كه در آنها تعيين جنسيت و غيره ممكن نيست. در ششمين و هفنمين پوست اندازي نر و ماده را مي توان از هم تشخيص داد.

در زمان پوست اندازي هنگامي كه اسكلت خارجي نزديك به شكافته شدن مي باشد يك شكاف پشتي دور بدن بين اولين و دومين بند سينه اي و يا گاهگاهي بين  سفالوتوراكس و اولين بند سينه اي بوجود مي ايد.بعضي مواقع شكاف خود كمكي در امتداد بند بالايي صفحه كوكسال به وجود مي ايد. ابتدا سفالوتوراكس و سپس بقيه بدن بيرون مي ايد. پوست اندازي در كمتر از يك ساعت به طور كامل انجام مي شود.

زمان بين دو پوست اندازي متفاوت مي باشد و بستگي به غذا و درجه حرارت دارد. اختلاف مهم اين موجودات با انواع نزديك به انها در اين است كه نوزاد زماني كه از غشا تخم خارج مي شود تمام پاها را دارد بنابراين مراحل لاروي  وجود ندارد. نوزادان پس از اينكه از كيسه تخم خارج شدند به سرعت رشد كرده و پوست اندازي مي كنند. زمان بلوغ در گونه هاي مختلف متفاوت است. به طور مثال G.lacustris  پس از سه ماه كه از كيسه پرورش تخم خارج شد بالغ مي شود ولي همين گونه در درياچه سيبري و درياچه هاي سوان در سن يك سالگي بالغ مي شود. زمان پرورش نوزاد در كيسه پرورشي بستگي به درجه حرارت دارد.

ارزش غذايي گاماروس

به طور كلي توليد پيگمان رنگي در قزل الا يك فاكتور مهم در بازار پسندي و كيفيت گوشت ان است. توليد پيگمان توسط كارتنوئيدهاي موجود در چربي بدن انجام مي گيرد. ماهي قزل الا قادر به ساختن كارتنوئيد Denovo   نيست.اين ماهي كارتنوئيد را از سخت پوستان پلانكتوني به دست مي اورد.در مزارع پرورشي قزل الا نيز لازم است هنگام غذادهي از پيگمان هاي مكمل استفاده شود. بنابراين بهتر است بي مهرگان مشابهي كه در محيط طبيعي در سطوح اوليه تغذيه ماهي قرار دارند مورد استفاده قرار گيرند. به طور كلي ميزان كارتنوئيد گاماروس تقريبا 51/4 درصد وزن خشك مي باشد. با توجه به اينكه ماده خشك ان 48/87 درصد، پروتئين 4/48 درصد وزن خشك و چربي 33/5 درصد وزن خشك ان مي باشد. اين سخت پوست مي توان منبع غذايي خوبي از نظر مواد غذايي و كارتنوئيد براي ماهي قزل الا باشد. براي تغذيه ناهي قزل الا مي توان 70 درصد غذاي اصلي و 30 درصد گاماروس به كار برد.

يكي از عوامل موفقيت هر كارگاه تكثير و پرورش ظاهر مطلوب توليدات انها مي باشد كه رنگ ابزي خود يكي از مهمترين علائم ظاهري به شمار مي رود. براي ايجاد رنگهاي طبيعي در ماهيان پرورشي دو راه به نظر مي رسد.

1-         استفاده از منابع بيولوژيك و غذاي طبيعي در رژيم غذاي

2-        استفاده از منابع و مواد شيميايي و سنتتيك در رژيم غذاي

از جمله منابع غذاهاي طبيعي كه در تغيير رنگ گوشت ماهي موثر است مي توان به گروه سخت پوستان اشاره كرد. قزل الاي رنگين كمان موجود در درياچه نئور اردبيل از گاماريده هاي فراواني استفاده مي كند و داراي گوشت لذيذ و خوشرنگتري مي باشد.استفاده از مواد شيميايي و سنتتيك و تهيه انها خود هزينه و انرژي زيادي مي طلبد. در جدول زير مقايسه اي از غلظت كارتنوئيد در خانواده گاماريده ، دافني و شيرونوميده صورت گرفته است. اكثر ماهيان اقتصادي از گاماريده ها تغذيه مي كنند.در درياي خزر و آزوف اين موجود براي گاو ماهيان غذاي مناسبي محسوب مي گردد. علاوه بر ماهيان بعضي پرندگان نيز از گاماريده هاي موجود در ماسه سواحل درياها به ويژه درياي خزر تغذيه  مي كنند.

مقايسه اي از غلظت كارتنوئيد در خانواده گاماريده ، دافني و شيرونوميده

كرم خاكي

 کرم خاکي را بدون شک همه مي شناسند .اين همان کرمي است که در باغچه ها و در داخل خاک زندگي مي کند و معمولاً در مواقع بارندگي که آب موجود در خاک باغچه تجمع مي کند اين موجود زياد مي شود و از ترس خفه شدن خاک را ترک مي كند.اين کرم را کرم باران و برخي کرم باغچه مي نامند و چون بعنوان طعمه براي صيد ماهي با قلاب هم بکار مي رود، عده اي ديگر به آن کرم ماهيگيري مي گويند .طول آنها گاهي ممکن است تا 20 سانتيمتر هم برسد .هنگام جمع آوري آنها براي تغذيه ماهي ها بايد از برداشتن کرمهاي داخل توده هاي پهن که در اطراف آنها ترشحات زرد رنگ ديده مي شود، خودداري شود چون حتي ماهي ها درشت وحشي هم از خوردن آنها امتناع مي نمايند .براي اين منظور مي توان در يک قوطي حلبي يا حلب هاي کوچک نباتي حدود 15 تا 20 سانتيمتر خاک مرطوب ريخته و مقداري پوره سيب زميني ، آرد ذرت يا آرد چاودار براي تغذيه آنها به خاک اضافه کرده و کرمها را مقداري برگ مرطوب افرا براي تغذيه آنها در روي خاک قرار داد .آکوآريوم فروشي ها مي توانند اين کرمها را جمع آوري و به علاقمنداني که حوصله يا وقت جمع آوري آنها را ندارند، بفروشند .  

رده بندی کرم خاکی

کرم خاکی از شاخه کرمهای حلقوی (Annelidae ) و رده کم کاران ((Oligochaeta و خانواده ( Lumbricidae ) است که مانند ساير کرمهای اين رده در خاکهای مرطوب و ابهای شيرين زندگی می کنند. تا کنون 3000 گونه کرم خاکی شناسايی شده است که عمده انها متعلق به خانواده Lumbricidaeهستند.

پراکندگی و شرايط زيست محيطی کرم خاکی

توليد مثل در کرم خاکی

توليد مثل در كرم خاكي از طريق جفت گيري انجام مي شود. بدين صورت كه يك جفت كرم خاكي قسمت قدامي بدن خود را در جهت خلاف هم قرار داده و از سمت شكمي به همديگر مي چسبند. عمل چسبيدن با اتصال تارهاي دو كرم به همديگر صورت مي گيرد. و با ترشح لعاب مانند كمربند تناسلس تقويت مي شود. جفت گيري

حدود 1 تا 2 ساعت طول مي كشد و تبادل اسپرم بين دو كرم از طريق منافذ تناسلي انجام مي گيرد. در هر كدام يك جغفت شيار اسپرمي تشكيل شده كه در طول ان توده هاي اسپرم در جايگاه اسپرمي كرم ديگر عبور مي كند. پس از اين عمل كرمها از يكديگر جدا شده و تشكيل سلولها ي تخم شروع مي شود. ابتدا پيله اي به وسيله ترشحات مكرر حاصل از كمربند تناسلس به وجود امده كه با حركت ماهيچه اي بدن به جلو رانده مي شود. به محض عبور از روزنه هاي ماده سلولهاي ماده در ان قرار مي گيرد و به هنگام عبور از مقابل منافذ پذيرنده اسپرم،اسپرم ذخيره شده زوج به داخل ان ريخته شده و سلول هاي ماده را بارور مي كن، سپس پيله از سر كرن خارج شده و انتهاي ان بسته مي شود.و تشكيل تخم و باروري در خارج از بدم كرم انجام مي شود. نوزادها بين چند هفته تا چند ماه بسته به نوع كرم از پيله خارج شده و به رشد خود ادامه مي دهند.

طبق تحقيقات انجام شده مي توان از يك جفت كرم خاكي در مدت يك1 ماه 17 تا 31 كرم جوان توليد نمود كه بين 4 تا 6 هفته قادر به توليد مثل هستند.

ارزش غذايی کرم خاکی

كرم خاكي با داشتن 15 درصد پروتئين خام و 10 درصد چربي به عنوان يك ماده غذايي خوب در جيره ماهيان است. جدول زير عناصر موجود در بدن كرم خاكي را نشان مي دهد:

                                   عناصر موجود در بدن كرم خاكي به درصد